22 308 55 88,
PL | EN

Koronawirus kontra branża eventowa.

O kompensatach i koronawirusie

Rozwój zagrożenia epidemią koronawirusa SARS-Co-V2 spowodował konieczność odwołania w ostatnich godzinach szeregu imprez masowych. Osoby, które planowały uczestnictwo w tych imprezach unikną tym samym zagrożenia zarażenia wirusem. Istotna jest jednak także przyszłość przedsiębiorców, którzy brali udział przy organizacji tych imprez, ponieśli określone nakłady w tym celu, które obecnie powinny zostać w racjonalny sposób skompensowane. Czy jednak obowiązujące przepisy prawa pozwalają na taką kompensatę?

Art. 228 Konstytucji przewiduje trzy rodzaje stanów nadzwyczajnych: stan wojenny, stan wyjątkowy i stan klęski żywiołowej. Stany te mogą być wprowadzone wyłącznie na podstawie ustawy. Wprowadzenie stanu nadzwyczajnego następuje w drodze rozporządzenia. Ustawa może określić również podstawy, zakres i tryb wyrównywania strat majątkowych wynikających z ograniczenia w czasie stanu nadzwyczajnego wolności i praw człowieka i obywatela.

Stan wyjątkowy jest stanem szczególnego zagrożenia konstytucyjnego ustroju państwa, bezpieczeństwa obywateli lub porządku publicznego, w tym spowodowanego działaniami o charakterze terrorystycznym lub działaniami w cyberprzestrzeni, które nie może być usunięte poprzez użycie zwykłych środków konstytucyjnych. Jak należy przyjąć w zakres zagrożenia bezpieczeństwa obywateli wchodzi także bezpieczeństwo zdrowotne, które jest zagrożone w sytuacji potencjalnego rozwoju epidemii wirusa. W przypadku wystąpienia stanu zagrożenia Rada Ministrów może podjąć uchwałę o skierowaniu do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej wniosku o wprowadzenie stanu wyjątkowego.

Natomiast stan klęski żywiołowej może być wprowadzony dla zapobieżenia skutkom katastrof naturalnych lub awarii technicznych noszących znamiona klęski żywiołowej.  Ponieważ katastrofą naturalną jest m.in. masowe występowanie chorób zakaźnych u ludzi należy przyjąć, że duża liczba zakażeń koronawirusem może prowadzić do wprowadzenia stanu klęski żywiołowej.

Obecnie zwalczanie zagrożenia epidemii koronawirusa uregulowano przepisami ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374), zwanej także specustawą koronawirusową. Wirus objęty przepisami ustawy to ten sam wirus SARS-Co-V2. Ustawa te nie wprowadza jednak ani stanu wyjątkowego, ani stanu klęski żywiołowej wynikających z Konstytucji. Oznacza to, że wyrównywanie szkód wynikłych z ww. stanów poniesionych m.in. przez podmioty biorące udział w organizacji odwołanych następnie imprez masowych nie jest obecnie możliwe. W ślad za Konstytucją ustawa z dnia 22 listopada 2002 r. o wyrównywaniu strat majątkowych wynikających z ograniczenia w czasie stanu nadzwyczajnego wolności i praw człowieka i obywatela (Dz. U. Nr 233, poz. 1955) wskazuje bowiem, że skompensowanie strat majątkowych jest możliwe wyłącznie w przypadku poniesionych w następstwie wprowadzenia stanu nadzwyczajnego.

Wydaje się jednak, że stan ten mógłby zostać naprawiony przez ustawodawcę w równie krótkim czasie, jaki zajęły prace nad przyjęciem specustawy koronawirusowej. Pogląd ten opieram na rozwiązaniu przyjętym w art. 13 ust. 1 tej specustawy. Zgodnie z nim w przypadku odstąpienia przez podróżnego od umowy o organizację imprezy turystycznej w trybie określonym w art. 47 ust. 4 ustawy z dnia 24 listopada 2017 r. o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 548), a zatem w związku ze znaczącym zagrożeniem dla zdrowia ludzkiego, takie jak wybuch epidemii poważnej choroby w docelowym miejscu podróży,  które to odstąpienie od umowy lub rozwiązanie umowy pozostaje w bezpośrednim związku z wybuchem epidemii wirusa SARS-CoV-2, przedsiębiorcy turystycznemu przysługuje zwrot wpłat przekazanych na Turystyczny Fundusz Gwarancyjny, o którym mowa w ustawie z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2214). Wysokość tej składki nie jest znaczna, co wynika z przepisów rozporządzenia Ministra Sportu i Turystyki z dnia 27 grudnia 2017 r. w sprawie określenia wysokości składki na Turystyczny Fundusz Gwarancyjny (Dz. U. poz. 2465). Jednak ustawodawca uznał, że szkody ponoszone przez organizatorów imprez turystycznych zasługują przynajmniej na częściową kompensatę nawet w sytuacji, gdy nie doszło jeszcze do wprowadzenia stanu nadzwyczajnego. Zatem zniwelowanie negatywnych skutków gospodarczych zagrożenia epidemiologicznego, jakie wystąpiły jeszcze przed wprowadzeniem stanu nadzwyczajnego byłoby możliwe przy dobrej woli ustawodawcy.